Temat: Komórki macierzyste

Medycyna XXI wieku daje wiele możliwości leczenia chorób do tej pory uważanych za nieuleczalne. Biotechnologia oraz inżynieria genetyczna, to nauki pokrewne, które dają medycynie nowe możliwości. Chciałam dzisiaj poruszyć temat komórek macierzystych, ich zastosowania oraz sposobów ich pozyskiwania.

Komórki macierzyste- są to komórki, zdolne do nieograniczonych podziałów, samoodtwarzania i różnicowania się w komórki różnych tkanek organizmu. Ogólnie mówiąc są to komórki o nieograniczonych możliwościach.

http://kobiecezdrowie.pl/art/stemcell.jpg

Rodzaje komórek macierzystych

1. Komórki macierzyste zarodkowe - pierwotne komórki macierzyste, które występują na etapie życia płodowego. Mają największa możliwości różnicowania się, gdyż są najmniej ukierunkowane. Mają praktycznie nieograniczone zdolności do samoodnowy oraz różnicowania. Są to prekursory wszystkich linii komórkowych dorosłego organizmu. Wykorzystanie ich w medycynie jest znacznie ograniczone ze względu na metodę ich pozyskiwania. Hodowla zarodków in vitro w celu pozyskiwania komórek macierzystych budzi wiele kontrowersji natury etycznej. Sam proces hodowli i pozyskiwania jest kosztowny i mało wydajny, dlatego też nie praktykuje się leczenia komórkami macierzystymi zarodkowymi.

2. Komórki macierzyste tkanek - obecne są w tkankach dorosłego organizmu człowieka (m.in. w szpiku, naskórne, krwi, krwi pępowinowej itd.).  Większość tkanek zawiera niewielką ilość niezróżnicowanych komórek macierzystych. Spośród  komórek macierzystych tkanek najbardziej pierwotne są komórki macierzyste krwi pępowinowej. Ich zaletą jest to, że niosą niskie ryzyko zanieczyszczenia patogenami i wystąpienia reakcji immunologicznej oraz możliwości pobrania bez ryzyka dla dawcy.  Za pomocą komórek macierzystych krwi pępowinowej próbuje się leczyć białaczkę ,niektóre choroby nowotworowe, anemię plastyczną oraz sierpowatą, ciężkie niedobory odporności oraz szereg innych chorób, gdzie tradycyjne leczenie nie przynosi skutku.

Terapia komórkowa- to terapia, gdzie do organizmu pacjenta wprowadza się żywe, wyizolowane komórki. Najlepiej znanym przykładem terapii komórkowej jest przeszczep szpiku kostnego.

Przykładowe wykorzystanie komórek macierzystych w terapii chorób człowieka

-regeneracja mięśnia sercowego- metoda stosowana w wielu klinikach na całym świecie. Komórki mięśnia sercowego nie dzielą się, dlatego obumarłe w wyniku zawału bądź też choroby wieńcowej serca nie są zastępowane nowymi i tworzą tkankę nekrotyczną (martwą). Komórki macierzyste wstrzykuje się bezpośrednio do serca oraz podaje leki powodujące namnażanie się komórek macierzystych szpiku i ich przekazywanie do krwiobiegu chorego.
- leczenie nowotworów ( rak piersi, nerki)
- w leczeniu osteoporozy, złamania kości poprzez lokalne wszczepianie komórek macierzystych
- regeneracji uszkodzeń rdzenia kręgowego oraz mózgu
- schorzenia neurodegeneracyjne (tj. choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane)
- w okulistyce, do odtwarzania uszkodzonego nabłonka rogówki

A co będzie możliwe w przyszłości?

Ideą pobierania oraz wykorzystania komórek macierzystych jest hodowla tkanek oraz całych narządów, które nie mają zdolności do samoregeneracji. Naukowcy pragnęliby, aby możliwe było takie ukierunkowanie komórek, by przekształcały się w tkanki, bądź też całe narządy, które uległy uszkodzeniu w organizmie, a bez których nie możemy żyć. Pozwoliłoby to na samoregeneracje naszego organizmu, leczenie chorób uważanych dotychczasowo za nieuleczalne. Dzięki takiemu zastosowaniu uniknęlibyśmy problemów związanych z przeszczepianiem narządów, gdyż nie dochodziłoby do odrzutów, nie trzeba by było brać leków silnie stymulujących układ immunologiczny.

Skąd się pobiera komórki macierzyste?

-Najczęściej pobiera się je ze szpiku kostnego człowieka. Pobranie szpiku jest procesem nieprzyjemnym, które wymaga często ogólnego znieczulenia (komórki macierzyste dla transplantacji szpiku kostnego mogą być uzyskane na dwa sposoby- albo są pobierane bezpośrednio z próbki szpiku kostnego lub można użyć środka chemicznego, który zmusi je do przedostania się do strumienia krwi skąd mogą być wydobyte).

- Nowoczesną metodą jest pobieranie krwi pępowinowej, która jest cennym źródłem komórek macierzystych tkankowych. Zaraz po przecięciu pępowiny z łożyska pobiera się 100 ml krwi do specjalnego pojemnika. W odpowiednich warunkach przewozi się ją do banku, gdzie zostaje zamrożona w ciekłym azocie. Taki zabieg niestety nie jest refundowany, co prawda w Polsce istnieją państwowe banki krwi pępowinowej, ale ze względu na brak funduszy z NIZ. ilość refundowanych pobrań jest znikoma. Można skorzystać z usług prywatnych firm, które zajmują się pobieraniem ora przechowywaniem krwi pępowinowej.

Jaki jest koszt pobrania i przechowywania krwi pępowinowej? Koszt pobrania krwi pępowinowej to ok. 1.5-2 tysięcy złotych, natomiast koszt przechowywania wynosi 400zł rocznie. Zabieg jest bezpieczny dla matki i dziecka.

Czy warto pobrać krew pępowinową?

Tak naprawdę trudno jest przewidzieć jak rozwinie się medycyna za 10-20 lat. Na dzień dzisiejszy leczenie za pomocą komórek macierzystych krwi pępowinowej to trochę bardziej fikcja i nadzieja niż pewnik na wieczne zdrowie. Ilość pobieranej krwi pępowinowej jest tak niewielka, że wystarcza na leczenie dziecka chorego na białaczkę do 30 kg. Najlepszym rozwiązaniem dającym nadzieje jest stworzenie ogólnej bazy krwi pępowinowej- pozwoliłoby to na uratowanie wielu dzieci w Polsce.

Kilka słów podsumowania

Komórki macierzyste są wielką nadzieją lekarzy, naukowców, a przede wszystkim pacjentów. Próbuje się je wykorzystywać w leczeniu wielu schorzeń i wstępne badania pokazują, że w przyszłości ich wykorzystanie może być nieograniczone. Być może będzie to sposób na regeneracje każdego naszego narządu, tkanki. Musimy także racjonalnie podchodzić do reklamy firm oferujących pobieranie i przechowywanie krwi pępowinowej. Największy sens tego działania miałby wtedy, gdyby istniała ogólna baza krwi pępowinowej. Można by było uratować na dzień dzisiejszy wiele dzieci chorych na białaczkę, a w przyszłości być może dasz szanse na zdrowie każdemu z nas, kto by potrzebował komórek macierzystych. Czy nie byłoby idealnie, gdyby przy każdym porodzie pobierano taką krew i magazynowano?

E. Janicka

Zapraszamy do komentowania :-)